Według definicji tanatopraktyków, czyli osób zawodowo zajmujących się usługami związanymi z przygotowaniem ludzkich zwłok do pogrzebu, balsamacja to proces mający na celu zahamowanie rozkładu ciała ludzkiego. Dzięki profesjonalnej balsamacji możliwym jest publiczne wystawienie zwłok ludzkich w temperaturze pokojowej. Balsamacja umożliwia więc otwarcie trumny w trakcie ceremonii pogrzebowej, ale i higieniczny transport zwłok, a także skuteczne przechowanie ciała zmarłego w chłodni w okresie nawet do jednego roku.
Dlaczego korzystamy z usług balsamistów?
Celem estetycznym balsamacji jest wyczyszczenie ciała zmarłego z groźnych dla ludzkiego zdrowia bakterii jadowych. Ponadto, nadaje się martwemu ciału naturalnego wyglądu przypominającego stan snu. Tanatopraktyk-balsamista usuwa z powierzchni ciała widoczne symptomy śmierci, w tym plam opadowe i zasiniałe przekrwienia z uszu oraz paznokci. Dzięki tym zabiegom kontakt z ciałem zmarłego nie jest traumatyzujący dla bliskich, a zmarły wyglądem przypomina osobę pogrążoną w spokojnym śnie.
Balsamacja – estetyka i bezpieczeństwo
Balsamacja jest zabiegiem estetycznym i higienicznym, niekiedy wymaganym administracyjnie w sytuacji odległego transportu zwłok. W większości przypadków podstawową funkcją balsamacji jest przygotowanie zwłok do pogrzebu. Ma to szczególne znaczenie, gdy rodzina i bliscy zmarłego wybierają ceremoniał uwzględniający publiczne otwarcie trumny. W sytuacji kiedy konieczny jest odległy transport zwłok, na przykład na inny kontynent, zabieg balsamacji staje się nie tylko procesem estetyzacji zwłok i ich higienizacji, ale i wymogiem administracyjnym, obligującym sprowadzających zwłoki do zakupu tej usługi. Na terenie Unii Eurpoejskiej zabiegi balsamacji są wykonywane aż w 90% krajów, zwykle ze względów sanitarnych i epidemiologicznych. W nieco bardziej tradycyjnych krajach, takich jak chociażby Grecja czy Hiszpania, balsamacja wiąże się również z pogrzebem zakończonym kremacją ciała. Balsamacja jest przy tym całkowicie ekologiczna i pozwala dopełnić wielu lokalnych rytuałów funeralnych.
Funkcja psychologiczna zabiegu balsamacji
Eksperci w dziedzinie badań kulturowych zwracają uwagę, że także i współczesna balsamacja jest przede wszystkim zabiegiem sprzyjającym dobremu przeżyciu żałoby po zmarłym. Często mówi się, że sen jest bratem śmierci, co ma odzwierciedlenie w postrzeganiu naszych zmarłych bliskich. Ciało po balsamacji przypomina stan fizjologiczny snu, nie przeraża i kojarzy nam się ze spokojem. Taki wizerunek zmarłego jest akceptowany przez jego rodzinę i bliskich oraz umożliwia wiele rytuałów religijnych. Ciało jest wówczas otaczane modlitwą i żegnane ze szczególnym pietyzmem. Takie rozumienie śmierci – jako snu – bliskie jest wielu wyobrażeniom kulturowym i pomaga psychologicznie zintegrować utratę zmarłego tym, którzy z zaangażowaniem uczestniczą w jego pogrzebie.