Termin ekshumacja pochodzi z łaciny (extra czyli poza, na zewnątrz i humus czyli gleba) i oznacza wydobycie zwłok lub szczątków z grobu. Najczęstszą przyczyną ekshumacji są przenosiny ciała bądź szczątków do nowego grobu. Drugą z przyczyn otwarcia grobu są oględziny lekarskie w celu ustalenia lub potwierdzenia przyczyny zgonu. Zdarza się również, że dochodzi do zmiany przeznaczenia terenu obecnego cmentarza i wówczas Państwowy Inspektor Sanitarny wydaje decyzję o ekshumowaniu i przeniesieniu szczątków na nowy cmentarz.
Ekshumacja zwłok – formalności
Realizację całego przedsięwzięcia przeprowadza zakład pogrzebowy. Doświadczeni pracownicy wyjaśnią również jakie dokumenty należy przedłożyć, aby uzyskać zgodę Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Niektóre zakłady pogrzebowe wszystkie niezbędne formalności załatwią za klienta, a całą dokumentację skompletują i przedłożą odpowiednim organom.
Kto i kiedy może przeprowadzić ekshumację
O przeprowadzenie ekshumacji mogą wnioskować:
– pozostały małżonek
– krewni (zstępni i wstępni)
– krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa
– powinowaci w linii prostej do 1 stopnia.
Ekshumacja zwłok z urzędu dokonuje się:
– na podstawie zarządzenia prokuratora lub sądu
– na podstawie decyzji danego wojewody, wydanej na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej
– na podstawie decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (w przypadku np. wywłaszczenia cmentarza).
Warto wiedzieć, że ekshumację przeprowadza się od 16 października do 15 kwietnia, we wczesnych godzinach rannych. Osoby, które zmarły na chorobę zakaźną (cholera, dżuma, trąd, wąglik, wścieklizna itp.) mogą być ekshumowane najwcześniej 2 lata po śmierci.
Ustalenie terminu i przystąpienie do ekshumacji
Jeśli posiadamy wszystkie zgody i pozwolenia, również na pochówek na nowym miejscu można dokonać ekshumacji. Na miejscu może być obecny Powiatowy Inspektor Sanitarny, który w tym przypadku nadzoruje wydobycie szczątków, dlatego o terminie ekshumacji należy powiadomić tę instytucję. Otwarcie grobu odbywa się w obecności zarządcy cmentarza. Obecność rodziny nie jest wymagana.
Przebieg ekshumacji
W zależności od tego ile czasu minęło od śmierci osoby ekshumowanej pracownicy zakładu pogrzebowego stosują jedną z metod :
– przed okresem mineralizacji trumnę wydobywa się z grobu i umieszcza w szczelnie zamykanej skrzyni ekshumacyjnej
– po okresie mineralizacji szczątki i resztki trumny trafiają do trumny ekshumacyjnej, a następnie do szczelnie zamykanego worka odpornego na uszkodzenia.
Podczas wykonywania czynności związanych z ekshumacją zwłok pracownicy zakładu pogrzebowego są ubrani w specjalną odzież, wyposażeni w niezbędny sprzęt oraz przestrzegają standardów sanitarnych. Otwierane miejsce pochówku zabezpiecza się matami nasączonymi środkami dezynfekcyjnymi, które pomagają wchłonąć lotne substancje wydostające się z grobu. Warto pamiętać, że usługi pogrzebowe obejmujące ekshumację mogą zawierać również przewóz szczątków na miejsce nowego pochówku.